Botulinum toxin คืออะไร?
Botulinum toxin เป็นชื่อทางการค้าที่ใช้เรียกสาร Botulinum toxin type A ซึ่งเป็นโปรตีนที่ผลิตจากแบคทีเรีย Clostridium botulinum สารชนิดนี้ถูกนำมาใช้ในทางการแพทย์เพื่อช่วยลดการทำงานของกล้ามเนื้อบางส่วนชั่วคราว
ในด้านเวชศาสตร์ความงาม การฉีด Botox ถูกนำมาใช้เพื่อช่วยลดริ้วรอยที่เกิดจากการหดตัวของกล้ามเนื้อใบหน้า รวมถึงใช้เพื่อปรับรูปหน้าให้ดูสมดุลมากขึ้น โดยวิธีการรักษานี้เป็นหัตถการที่ไม่ต้องผ่าตัดและใช้เวลาทำไม่นาน
ปัจจุบัน Botox ได้รับการรับรองให้ใช้ในทางการแพทย์จากหลายหน่วยงานด้านสุขภาพ เช่น องค์การอาหารและยาของสหรัฐอเมริกา (FDA) สำหรับการรักษาภาวะทางการแพทย์บางอย่าง รวมถึงการลดริ้วรอยบนใบหน้า
โบทูลินั่ม ท็อกซิน ทํางานอย่างไร ?
โบท็อกซ์ หรือ โบทูลินั่ม ท็อกซิน (Botulinum toxin) เป็นสารพิษที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท โดยจะไปรบกวนระบบประสาทให้ไม่สามารถหลั่งสารสื่อประสาทได้ จึงทำให้กล้ามเนื้อขาดการรับรู้การสั่งงานจากเซลล์ประสาท ส่งผลให้ไม่สามารถหดตัวได้ตามปกติ
จากหลักการทำงานดังกล่าวจึงมีการนำโบท็อกซ์มาใช้ในการลดริ้วรอยที่เกิดจากการแสดงสีหน้าบริเวณหน้าผาก ระหว่างคิ้ว หางตา ย่นจมูก รวมถึงนำมาลดขนาดกล้ามเนื้อใช้ในการปรับรูปหน้าเรียวเล็ก และนำมาใช้ฉีดลดเหงื่อบริเวณรักแร้ ฝ่ามือฝ่าเท้า อีกทั้งยังสามารถใช้ลิฟหน้าเพื่อให้ใบหน้าดูยกกระชับได้เช่นกัน
- บริเวณหน้าผาก เป็นจุดที่นิยมใช้เพื่อลดริ้วรอยจากการแสดงสีหน้า ทำให้หน้าผากดูเรียบเนียนและผิวดูอ่อนเยาว์ขึ้น
- บริเวณหว่างคิ้ว ช่วยลดรอยขมวดคิ้วที่ทำให้ใบหน้าดูเครียดหรือดุ
- บริเวณหางตา หรือริ้วรอยตีนกา ช่วยให้ดวงตาดูสดใสและอ่อนโยนขึ้น
- บริเวณกราม เป็นจุดที่ช่วยปรับรูปหน้าให้เรียวขึ้น โดยลดขนาดกล้ามเนื้อกราม
- บริเวณลิฟต์กรอบหน้า (Jawline Lift) ช่วยให้กรอบหน้าดูคมชัดและกระชับขึ้น
- บริเวณคอ ช่วยลดริ้วรอยบริเวณลำคอ และทำให้ผิวดูเรียบเนียนขึ้น
- บริเวณรักแร้ ฝ่ามือ หรือฝ่าเท้า ใช้เพื่อลดเหงื่อในผู้ที่มีภาวะเหงื่อออกมากผิดปกติ
โบทูลินั่ม ท็อกซิน ช่วยแก้ปัญหาอะไรได้บ้าง
ปัจจุบันโบท็อกซ์ไม่ได้ใช้เพียงเพื่อการลดริ้วรอยเท่านั้น แต่ยังสามารถนำมาใช้ดูแลปัญหาต่าง ๆ ทั้งด้านความงามและการรักษาทางการแพทย์ โดยแพทย์จะเป็นผู้ประเมินตำแหน่งและปริมาณที่เหมาะสมสำหรับแต่ละบุคคล ตัวอย่างการใช้โบท็อกซ์ที่พบได้บ่อย ได้แก่
โบท็อกซ์กราม
การฉีดโบท็อกซ์บริเวณกล้ามเนื้อกรามช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวและมีขนาดเล็กลง ส่งผลให้รูปหน้าดูเรียวขึ้น เหมาะสำหรับผู้ที่มีปัญหากล้ามเนื้อกรามใหญ่ อย่างไรก็ตาม อาจไม่เหมาะกับผู้ที่มีลักษณะแก้มตอบหรือมีความหย่อนคล้อยของใบหน้าค่อนข้างมาก
โบท็อกซ์ลิฟกรอบหน้า
การฉีดโบท็อกซ์เพื่อยกกระชับกรอบหน้าช่วยให้ผิวบริเวณแนวกระดูกกรามดูตึงกระชับมากขึ้น ทำให้กรอบหน้าคมชัดและใบหน้าดูได้รูป เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการปรับรูปหน้าให้ดูเรียวขึ้น และยังไม่มีปัญหาความหย่อนคล้อยมากนัก
โบท็อกซ์รักแร้ (ลดเหงื่อ)
โบท็อกซ์สามารถช่วยลดการทำงานของต่อมเหงื่อได้ โดยเฉพาะบริเวณรักแร้ เมื่อเหงื่อออกลดลง ปัญหากลิ่นตัวก็จะลดลงตามไปด้วย จึงเป็นอีกหนึ่งวิธีที่นิยมใช้ในผู้ที่มีภาวะเหงื่อออกมากผิดปกติ
โบท็อกซ์ปีกจมูก
การฉีดโบท็อกซ์บริเวณปีกจมูกสามารถช่วยลดการขยายตัวของกล้ามเนื้อบริเวณดังกล่าว ทำให้ปีกจมูกดูแคบลง และช่วยให้รูปทรงจมูกดูสมดุลมากขึ้น
โบท็อกซ์ลดริ้วรอย
โบท็อกซ์สามารถช่วยลดริ้วรอยที่เกิดจากการแสดงสีหน้า เช่น ริ้วรอยหน้าผาก ริ้วรอยระหว่างคิ้ว ริ้วรอยหางตา หรือรอยย่นบริเวณจมูก เมื่อกล้ามเนื้อคลายตัว ผิวบริเวณดังกล่าวจะดูเรียบเนียนขึ้น ส่งผลให้ใบหน้าดูอ่อนเยาว์มากขึ้น และยังช่วยลดโอกาสการเกิดริ้วรอยถาวรในระยะยาวได้
โบท็อกซ์ลดน่อง
การฉีดโบท็อกซ์บริเวณกล้ามเนื้อน่องช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวและมีขนาดเล็กลง ส่งผลให้ช่วงขาดูเรียวขึ้น เหมาะสำหรับผู้ที่มีน่องใหญ่จากกล้ามเนื้อ
โบท็อกซ์รักษาไมเกรน
โบท็อกซ์ยังถูกนำมาใช้ในทางการแพทย์เพื่อช่วยบรรเทาอาการไมเกรน โดยการยับยั้งการหดตัวของกล้ามเนื้อบางบริเวณ ส่งผลให้ความถี่และความรุนแรงของอาการปวดศีรษะลดลงในผู้ป่วยบางราย
โบท็อกซ์รักษา Office Syndrome
การฉีดโบท็อกซ์บริเวณกล้ามเนื้อคอ บ่า และไหล่ สามารถช่วยให้กล้ามเนื้อที่ตึงหรือหดเกร็งจากการใช้งานซ้ำ ๆ คลายตัวลง จึงช่วยบรรเทาอาการปวดจากภาวะ Office Syndrome ได้ ในบางรายอาจทำให้ช่วงคอดูเรียวยาวขึ้นด้วย
โบท็อกซ์รูขุมขน (Skin Botox)
โบท็อกซ์ในรูปแบบ Skin Botox สามารถช่วยกระชับรูขุมขนที่กว้าง และช่วยลดความมันบนใบหน้า ทำให้ผิวดูเรียบเนียนและสดใสขึ้น
ฉีด โบทูลินั่ม ท็อกซิน แต่ละตำแหน่งใช้ปริมาณเท่าไหร่ ?
การฉีดโบท็อกซ์ในแต่ละตำแหน่งจะใช้โบท็อกซ์ในปริมาณที่ไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับรูปหน้า ปัญหาที่ต้องการแก้ไข และการประเมินของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเป็นหลัก โดยจำนวนยูนิตที่ใช้ในแต่ละจุดจะสามารถบอกได้ในปริมาณที่คร่าวๆ ดังนี้
โบท็อกซ์อันตรายไหม ?
โบท็อกซ์ (Botox) เป็นชื่อทางการค้าที่ใช้เรียกสาร Botulinum toxin type A ซึ่งเป็นโปรตีนที่สกัดจากแบคทีเรีย Clostridium botulinum สารชนิดนี้ถูกนำมาใช้ในทางการแพทย์มาเป็นเวลานาน ทั้งในด้านการรักษาโรคบางชนิดและการดูแลด้านเวชศาสตร์ความงาม ปัจจุบันโบท็อกซ์ได้รับการรับรองจากหน่วยงานด้านสาธารณสุขในหลายประเทศ รวมถึงการใช้เพื่อลดริ้วรอยบนใบหน้า
โดยทั่วไปแล้วการฉีดโบท็อกซ์ถือว่าเป็นหัตถการที่มีความปลอดภัยค่อนข้างสูง หากดำเนินการโดยแพทย์ผู้มีประสบการณ์ ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ได้มาตรฐาน และอยู่ภายใต้การประเมินทางการแพทย์อย่างเหมาะสม
อย่างไรก็ตาม เช่นเดียวกับหัตถการทางการแพทย์อื่นๆ การฉีดโบท็อกซ์อาจมีผลข้างเคียงเกิดขึ้นได้ในบางราย โดยอาการที่พบได้บ่อยมักเป็นอาการเล็กน้อยและเกิดขึ้นชั่วคราว เช่น อาการบวม แดง หรือเจ็บบริเวณที่ฉีด รวมถึงรอยช้ำจากเข็ม ซึ่งโดยทั่วไปจะค่อย ๆ ดีขึ้นและหายไปเองภายในไม่กี่วัน
ในบางกรณี หากมีการฉีดในตำแหน่งที่ไม่เหมาะสม หรือใช้ปริมาณที่ไม่เหมาะสม อาจเกิดภาวะ เช่น หนังตาตก คิ้วตก หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงบริเวณใกล้เคียงได้ ซึ่งภาวะเหล่านี้มักเป็นเพียงชั่วคราว และจะค่อย ๆ ดีขึ้นเมื่อฤทธิ์ของโบท็อกซ์ลดลงตามระยะเวลา
เพื่อให้การฉีดโบท็อกซ์มีความปลอดภัยมากที่สุด ผู้รับบริการควรเข้ารับการรักษากับแพทย์ผู้มีประสบการณ์ ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ได้มาตรฐาน และแจ้งข้อมูลสุขภาพ เช่น โรคประจำตัว ประวัติการแพ้ยา หรือยาที่กำลังรับประทานให้แพทย์ทราบก่อนการรักษา
โดยสรุปแล้ว โบท็อกซ์ไม่ได้เป็นหัตถการที่อันตราย หากได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมภายใต้การดูแลของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ การประเมินสภาพใบหน้าและการวางแผนการรักษาอย่างถูกต้องจะช่วยให้ได้ผลลัพธ์ที่เหมาะสมและลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้
ผลข้างเคียงจากการฉีดโบท็อกซ์
- รู้สึกตึงบริเวณที่ฉีด
- รอยแดงหรือรอยช้ำบริเวณที่ฉีด
- อาการปวดศีรษะเล็กน้อย
ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นได้แต่พบไม่บ่อย
อาการบวมแดงหรือติดเชื้อบริเวณที่ฉีด
อาจเกิดขึ้นได้หากมีการปนเปื้อนเชื้อโรค หรืออุปกรณ์ที่ใช้ในการฉีดไม่ได้มาตรฐาน
หนังตาตก มุมปากตก หรือยิ้มเบี้ยว
อาจเกิดจากการฉีดโบท็อกซ์ในตำแหน่งที่ไม่เหมาะสม หรือการกระจายของตัวยาไปยังกล้ามเนื้อบริเวณใกล้เคียงที่ไม่ต้องการ
ใบหน้าแข็งหรือดูไม่เป็นธรรมชาติ
อาจเกิดจากการใช้ปริมาณโบท็อกซ์มากเกินไป ส่งผลให้การเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อบางส่วนลดลงมากกว่าที่ต้องการ
ผิวหนังบริเวณที่ฉีดยุบตัวลง
ในบางรายอาจเกิดจากการที่กล้ามเนื้อบริเวณนั้นฝ่อลงชั่วคราว ซึ่งเป็นภาวะที่พบได้ค่อนข้างน้อย และมักจะค่อย ๆ ดีขึ้นเมื่อฤทธิ์ของโบท็อกซ์ลดลง
ใครที่ไม่ควรฉีดโบท็อกซ์
- ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
- ผู้ที่มีโรคเกี่ยวกับระบบประสาทและกล้ามเนื้อ
- ผู้ที่มีการติดเชื้อหรือมีการอักเสบบริเวณที่จะฉีด
- ผู้ที่เคยมีประวัติแพ้สาร Botulinum toxin
- ผู้ที่มีโรคประจำตัวบางชนิดหรือกำลังใช้ยาบางประเภท